Strona gwna
Aktualnoci
Biblioteka
Biuletyn
Komisje i zespoy
Konferencje
Konkursy
Konsultanci i opinie
O Izbie
Orodek Informacyjno
Edukacyjny
Pielgniarki i Poone w UE
Praca
Prawo
Szkolenia
Ubezpieczenia - nowo
Uchway
Linki
Kontakt
Galeria

Warszawa dn. 20.08.2012r.

Uzasadnienie dla stanowczego postulatu zachowania specjalizacji w dziedzinie pielgniarstwa diabetologicznego

Dotyczy: projektu rozporzdzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu dziedzin pielgniarstwa oraz dziedzin majcych zastosowanie w ochronie zdrowia, w ktrych moe by prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne, przekazanego dnia 31 lipca br. do konsultacji spoecznych.

Usunicie pielgniarstwa diabetologicznego z listy specjalizacji i umieszczenie tej dziedziny pielgniarstwa jako moduu i skadnika pielgniarstwa zachowawczego jest rozwizaniem, na ktre pielgniarki pracujce z pacjentami z cukrzyc nie mog si zgodzi – wanie ze wzgldu na dobro swoich pacjentw.
Wiele wanych argumentw przemawia za utrzymaniem specjalizacji diabetologicznej i ksztaceniem pielgniarek pracujcych z pacjentami z cukrzyc na poziomie specjalistycznym i w ramach odrbnej specjalizacji. Najwaniejsze z nich to:
1) znaczne rozpowszechnienie cukrzycy w Polsce i silna tendencja do wzrostu zachorowalnoci (obecnie liczb osb z cukrzyc szacuje si na 2,5 mln, s to pacjenci reprezentujcy cay przekrj spoeczny: dzieci, kobiety w ciy i osoby starsze;
2) przy braku kompleksowej, dobrze kontrolowanej terapii postp choroby jest nieunikniony, a ryzyko cikich i inwalidyzujcych powika (utrata wzroku, utrata koczyn, niewydolno nerek, serca) bardzo due;
3) niezbdny jest wysoki poziom specjalistycznej, rozbudowanej i zrnicowanej wiedzy i samodzielnoci pielgniarki zajmujcej si osobami z cukrzyc;
4) europejskie i wiatowe koncepcje walki z cukrzyc s nastawione na wzmocnienie uprawnie i kompetencji pielgniarek opiekujcych si pacjentami z cukrzyc, w czym upatruje si szansy na opanowanie wiatowego postpu choroby.

O tym, e w Europie i na wiecie problem cukrzycy jako choroby spoecznej i cywilizacyjnej traktowany jest bardzo powanie, wiadcz np. wnioski z midzynarodowej konferencji pt. „Polskie Forum Zmieniajmy Cukrzyc”, zorganizowanej w Warszawie 6 wrzenia ub.r. w ramach polskiej prezydencji Rady Unii Europejskiej

. Dotychczasowe dziaania prowadzone w Polsce pokazuj, e mamy wiadomo wielkiego zagroenia, jakie niesie cukrzyca. Nasz kraj przed kilkudziesiciu laty wprowadzi specjalizacj z dziedziny diabetologii dla lekarzy, co dao moliwo skuteczniejszej opieki nad chorymi na cukrzyc.
W lad za tym zosta przygotowany program specjalizacji z pielgniarstwa diabetologicznego; ksztacenie pielgniarek specjalistek w dziedzinie diabetologii ruszyo 6 lat temu. Rozwija si kadra, ktra bdzie w stanie konsekwentnie przyczynia si do unowoczenienia organizacji opieki diabetologicznej (jak to postulowao Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w apelu do rzdu, przyjtym podczas Karpackiej Konferencji Diabetologicznej 18 maja br.: poprzez zwikszenie roli pielgniarki w leczeniu chorych na cukrzyc).
Tymczasem po raz kolejny, wbrew opiniom rodowiska diabetologicznego, resort proponuje ograniczenie ksztacenia w dziedzinie pielgniarstwa diabetologicznego poprzez likwidacj specjalizacji diabetologicznej.
Chcielibymy pozna zasady i kryteria wyodrbniania specjalizacji i zrozumie, dlaczego speniaj je pielgniarskie specjalizacje onkologiczna czy te psychiatryczna, za diabetologiczna – nie?
Na podstawie wasnej wieloletniej pracy w diabetologii i opinii zarwno dowiadczonych pielgniarek diabetologicznych, jak i cieszcych si autorytetem lekarzy diabetologw uwaamy, e cukrzyca nie moe by traktowana jak jedno spord licznych schorze wewntrznych i z punktu widzenia pielgniarstwa ujta jedynie zachowawczo. Potwierdzaj to argumenty 1–4 wymienione na pocztku tego pisma. To jest zbyt potny problem medyczny i spoeczny i take lekarze widz potrzeb silnego wczenia si pielgniarek w terapi. Jeli jednak pielgniarka ma prawidowo zaj si pacjentem z cukrzyc, musi podejmowa aktywne i profesjonalne dziaania. A eby to czyni, musi dysponowa bardzo rozbudowan wiedz na temat mechanizmw cukrzycy i umiejtnociami pozwalajcymi wspiera rnorodne grupy pacjentw, uczy ich samokontroli i odpowiedzialnoci za wasne zdrowie. Od zaangaowania pielgniarki w opiek w rwnym stopniu, jak od ustalonej przez lekarza farmakoterapii zaley to, czy ycie osb z cukrzyc ma dobr jako czy nie.
Niezbdn samodzielno w wyborze swoich zawodowych dziaa, uprawnienia i kompetencje pielgniarka moe uzyska w trakcie penookresowego ksztacenia specjalizacyjnego – nie za krtkiego moduu w obrbie specjalizacji zachowawczej – nawet wzmocnionego kursem kwalifikacyjnym.
O tym, e oparcie edukacji specjalistycznej na module zawartym w specjalizacji w dziedzinie pielgniarstwa zachowawczego, moe wiadczy nastpujce wyrywkowe porwnanie obecnych programw ramowych: w dziedzinie pielgniarstwa diabetologicznego i zachowawczego.
Ksztacenie specjalizacyjne w dziedzinie pielgniarstwa diabetologicznego ma przygotowa pielgniark do sprawowania kompleksowej opieki nad pacjentem chorym na cukrzyc oraz do roli edukatora pacjentw i ich rodzin. czna liczba godzin dydaktycznych wynosi 1.165 godzin, w tym w bloku specjalistycznym 835 godzin w podziale na 240 godzin teorii i 595 praktyki. Szkolenie specjalizacyjne skada si z siedmiu moduw, w tym: III ywienie chorych na cukrzyc, IV Pielgnowanie osb dorosych chorych, V Pielgnowanie dzieci chorych na cukrzyc, VI Opieka okoooperacyjna nad chorym na cukrzyc, VII Edukacja chorych na cukrzyc.
Kady modu (poza opiek okoooperacyjn) skada si z 30–45 godzin zaj teoretycznych. Praktyczne doskonalenie umiejtnoci specjalistycznych w kluczowych moduach pielgniarskich, tj. ywienie chorych, pielgnowanie dzieci, edukacja, trwa 140–150 godzin, a w module pielgnowanie dorosych (w tym kobiet w ciy, pacjentw z powikaniami cukrzycowymi, poddawanych zabiegom) – nawet 350 godzin. Lista umiejtnoci wynikowych w kadym module wynosi od 12 do 18 pozycji i s wrd nich nastpujce:
• wyjani mechanizm zaburze metabolicznych w cukrzycy; interpretowa objawy kliniczne i wyniki bada diagnostycznych; oceni stopie wyrwnania cukrzycy na podstawie wynikw bada biochemicznych i klinicznych; wspuczestniczy w ocenie skutecznoci leczenia cukrzycy 1 i 2 typu (modu II);
• dostosowa diet w przypadku chorb wspistniejcych, ze szczeglnym uwzgldnieniem otyoci; udziela porad ywieniowych dostosowanych do moliwoci i potrzeb pacjenta (modu III);
• rozpoznawa stany zagroenia ycia w przebiegu cukrzycy; podejmowa dziaania w przypadku wystpienia stanw zagroenia ycia; zaplanowa docelowe wskaniki kontrolne w odniesieniu do poszczeglnych grup chorych; dokona korekty dawki insuliny krtko dziaajcej w szczeglnych sytuacjach; wspuczestniczy w ocenie skutecznoci leczenia cukrzycy (IV);
• zapobiega powikaniom w gojeniu si ran pooperacyjnych; pielgnowa chorego w przypadku wystpienia powika w gojeniu si ran pooperacyjnych; przedstawi zasady prowadzenia rehabilitacji pooperacyjnej chorego na cukrzyc; edukowa pacjenta w zakresie stosowania diety oraz aktywnoci fizycznej, ze wzgldu na zmiany spowodowane zabiegiem operacyjnym (VI);
• nauczy chorego i (lub) rodzin (opiekunw) oznacza poziom glukozy we krwi i acetonu w moczu; nauczy chorego i rodzin (opiekunw) wykonywania iniekcji insuliny; nauczy chorego korekty dawki insuliny w zalenoci od aktualnej glikemii, wysiku fizycznego i posiku przy pomocy glukometrw i suchych paskw testowych; nauczy chorego rozpoznawania objaww stanw zagroenia ycia wystpujcych w cukrzycy i postpowania w przypadku ich wystpienia (VII).

Specjalizacja w dziedzinie pielgniarstwa zachowawczego dla pielgniarek obejmuje cznie 1.110 godzin dydaktycznych, w tym w bloku specjalistycznym 780 godzin: zaj teoretycznych 430 godzin, za praktycznych 350 godzin. W obecnym programie jest 11 moduw: pielgnowanie pacjenta w schorzeniach ukadu krenia, oddechowego, pokarmowego, moczowego, krwiotwrczego, tkanki cznej, schorzeniach alergicznych, skrno-wenerologicznych i pielgnowanie pacjenta w wieku podeszym. W tej specjalizacji przewaaj zajcia teoretyczne; w wikszo moduw przeznacza si na nie od 30 do 60 godzin, za zajcia praktyczne trwaj wszdzie 35 godzin.
Na przykad w module Pielgnowanie pacjenta w schorzeniach ukadu dokrewnego i przemiany materii na zajcia teoretyczne przewidziano 40 godzin, a na praktyczne (oddzia lub poradnia endokrynologiczna) – 35 godzi; razem 75. Mona si spodziewa, e gdy w specjalizacji z pielgniarstwa zachowawczego znajdzie si modu diabetologiczny, wymiar przeznaczonych na nie godzin dydaktycznych bdzie porwnywalny – czyli ponad dziesiciokrotnie mniej ni w obecnym szkoleniu specjalizacyjnym.
Potraktowanie diabetologii jako „wskiej specjalizacji” porwnywalnej z np. neurologi nie jest waciwe ze wzgldu na masowo i du dynamik zachorowa na cukrzyc oraz rnorodno i rozmiar zagroe i kosztw, jakie niesie rozwj choroby. Fakt, e tytu specjalisty ma dzi zaledwie 75 pielgniarek, o niczym nie wiadczy: dwuletnie szkolenia specjalizacyjne s prowadzone dopiero od 2007r; dodatkowo zauwamy, e w trwajcych obecnie szkoleniach uczestniczy 174 pielgniarek, ktre przystpi do egzaminw w 2012,2013 i 2014r. zasilajc grono specjalistek.
O ile mi wiadomo, zainteresowanie szkoleniami jest spore, poniewa oczekuje si nasilenia dziaa systemu ochrony zdrowia na rzecz walki z cukrzyc, a rodowiska lekarskie postuluj przyjcie Ustawy o Cukrzycy – Narodowego Programu Zapobiegania i Zwalczania Cukrzycy i Jej Powika). W tej sytuacji ograniczenie ksztacenia pielgniarek do moduu w specjalizacji z pielgniarstwa zachowawczego wydaje si dalece niewystarczajce. Deficyt wiedzy i umiejtnoci tak przygotowanej pielgniarki bdzie tym bardziej widoczny, e – jak wynika z programu obecnej specjalizacji – powinna mie ona pogbione specyficzne umiejtnoci pozwalajce na skuteczn opiek nad pacjentami w wieku rozwojowym, ciarnymi, starszymi itd., powinna mc intensywnie dziaa w rodowisku; zatem „modu diabetologiczny” powinien by zawarty w specjalizacji pediatrycznej, rodzinnej, pooniczej, chirurgiczno-operacyjnej i dugoterminowej…
Tylko czy byoby to dobre rozwizanie? Czy korzystne dla pacjenta? I czy zwikszy „moliwo wykonywania zada przez pielgniarki specjalistki w rnych rodzajach wiadcze” (jak czytamy w p. 2 uzasadnienia do projektu rozporzdzenia)?
Polska Federacja Edukacji w Diabetologii jako stowarzyszenie profesjonalistw ma obowizek opiniowa projekty dokumentw. Oczekujemy, e opinia i wtpliwoci pielgniarek diabetologicznych zostan uwzgldnione, a zawarte w projekcie rozwizania jeszcze raz poddane dyskusji i zmodyfikowane.

Alicja Szewczyk
Przewodniczca Zarzdu
Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii

Wyszukaj: